İran-ABD müzakerelerinin ikinci turu sona erdi. "Temel ilkeler konusunda anlaştık"

ABD ve İran arasında nükleer müzakerelerin ikinci turu İsviçre'nin Cenevre kentinde gerçekleştirildi.

Cenevre'deki görüşmelerde İran heyetine Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi başkanlık ederken ABD tarafını ise ABD Başkanı Donald Trump'ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff temsil etti.

İRAN VE ABD'DEN İLK AÇIKLAMA

İran Dışişleri Bakanı Arakçi, görüşmelerin tamamlanmasının ardından ilk açıklamayı yaparak, “ABD ile temel ilkeler konusunda anlaşmaya vardık. İlk tura kıyasla olumlu gelişmeler yaşandı.” ifadelerini kullandı.

İki tarafın da çaba göstermesi gerektiğini vurgulayan Arakçi, "Taraflar olası bir anlaşmaya ilişkin belgeler üzerinde çalışacak ve bunları karşılıklı olarak paylaşacak. İki tarafın da üzerinde çalışması gereken konular hala mevcut." dedi.

Henüz herhangi bir anlaşma olmadığını belirten Arakçi, “Bu yakın zamanda bir anlaşmaya varacağımız anlamına gelmiyor ama süreç başladı.” dedi.

ABD'li yetkililer ise ilerleme sağlandığını ancak hala tartışılacak çok fazla ayrıntı olduğunu belirtirken, İran tarafının görüş ayrılıkları konusunda iki hafta içinde detaylı tekliflerle döneceklerini ilettiğini söyledi. 

“İNSANLIK 12 BİNDEN FAZLA NÜKLEER SİLAHIN GÖLGESİNDE YAŞIYOR”

Arakçi daha sonra Birleşmiş Milletler (BM) Cenevre Ofisi'nde düzenlenen Silahsızlanma Konferansı'nda konuştu.

Nükleer silahlara olan bağımlılığın, bazı ülkelerin güvenlik doktrinlerinde giderek daha fazla yer aldığının altını çizen Arakçi, insanlığın, çoğu konuşlandırılmış veya yüksek alarmda olan 12 binden fazla nükleer savaş başlığının gölgesinde yaşamaya devam ettiğine işaret etti.

Arakçi, "İran, nükleer programının niteliğiyle ilgili endişeleri gidermeye ve tamamen barışçıl karakterini sağlamaya hazır olduğunu gösterirken, nükleer enerjinin barışçıl kullanımını hedefleyen bir strateji izledi. İran, bu temelde nükleer müzakerelere girdi ve bugüne kadar devam etti. Bu müzakerelerin seyrine ilişkin bir inceleme, İran'ın nükleer silah üretmeyi veya edinmeyi ne amaçladığını ne de İran'ın ulusal güvenlik doktrininde hiçbir yeri olmadığını sürekli olarak teyit ettiğini ortaya koyuyor. Bu pozisyon, savunma politikamızda kök saldı ve kitle imha silahlarını yasaklayan açık dini sınırlar tarafından destekleniyor." diye konuştu.

İsrail'in, son 80 yıldır en korkunç suçları "tam bir cezasızlıkla" işlediğini hatırlatan Arakçi, İsrail'in 2 yıldan kısa bir sürede bölgedeki 7 ülkeye saldırdığını söyledi.

Arakçi, "(İsrail) Sömürgeci soykırımının bir parçası olarak Gazze'de 70 binden fazla insan katledildi. İsrail'in işlemediği suç ve aşmadığı kırmızı çizgi yok." dedi.

“İRAN HER TÜRLÜ TEHDİDE KARŞI KENDİNİ SAVUNMAYA HAZIR”

Erakçi, İran'ın her zaman anlamlı ve sonuç odaklı müzakerelere katılmaya hazır olduğunu kaydederek, şu değerlendirmede bulundu:

"Bugün Cenevre'de ABD ile ikinci tur müzakereleri gerçekleştirdik. Müzakerelerin, ilgili tarafların ve daha geniş bölgenin çıkarlarına hizmet edebilecek sürdürülebilir ve müzakere edilmiş bir çözüme yol açacağını umuyoruz. (İsrail tarafından) 13 Haziran 2025 saldırısı sırasında da gösterildiği gibi, İran her türlü tehdit veya saldırı eylemine karşı kendini savunmaya tamamen hazırdır. İran'a yönelik herhangi bir saldırının sonuçları sınırlarıyla sınırlı kalmayacak." diye konuştu.

MASADA NELER VAR?

Masadaki başlıca konulardan bir İran'ın nükleer programını kısıtlaması.

Müzakereler öncesi Tahran'ın masaya oturmak için öne sürdüğü şartlardan biri de sadece nükleer konuların konuşulmasıydı. Ancak Amerikan tarafının ele almak istediği konular arasında Tahran balistik füze üretimini kısıtlaması da bulunuyor.

İran Dışişleri Bakanlığı'ndan bir yetkilinin ifadesine göre ise olası anlaşmanın sürdürülebilir olması için Amerikan tarafının da ekonomik çıkar sağlaması gerekiyor.

Tahran'ın Washington'a petrol ve doğalgaz sahalarında ortaklık, madencilik yatırımları ve sivil uçak alımları gibi önerilerinin olduğu belirtiliyor.

Görüşmeler, dolaylı olarak Umman aracılığıyla ilerliyor.

HAMANEY'DEN ABD'YE MESAJ

İran Dini Lideri Ali Hamaney, görüşmelerin gerçekleştiği Salı günü ABD Başkanı Donald Trump'a seslendi. Hamaney, “İran İslam Cumhuriyeti'ni yıkmayı sen de başaramayacaksın” dedi.

Hamaney, “ABD Başkanı ordularının dünyanın en güçlüsü olduğunu söylüyor ama dünyanın en güçlü ordusu bazen öyle sert bir tokat yer ki, kalkamaz” ifadelerini kullandı. İran Dini Lideri “Bir ABD savaş gemisinden daha tehlikeli olacak şey o gemiyi denizin dibine gönderebilen silahtır.” dedi.

BURAYA NASIL GELİNDİ?

İran ile ABD arasında, Haziran 2025'te İsrail ve ABD'nin İran'a saldırıları sonrasında kesintiye uğrayan nükleer görüşmeler, Umman'da 6 Şubat'ta yeniden yapılmıştı.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD ile yapılan görüşmeler için "İran ile ABD arasında Maskat'taki müzakereler, tarafların görüşmeleri sürdürme yönünde mutabakata varmasıyla sona erdi." demişti.

Müzakereler, Tahran-Washington arasında tansiyonun yeniden yükseldiği, Washington'un Tahran'a karşı bölgede askeri yığınağını artırdığı bir dönemde gerçekleşmişti.